07 november 2011

'Het gaat goed met gasrotonde, nu moet 'ie groener'

Voor het jaar 2012 verwacht de rijksoverheid een recordbedrag van EUR 14 mrd aan aardgasbaten. Dat meldt minister Maxime Verhagen (Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, CDA) in de voortgangsrapportage over de Nederlandse gasrotonde. Tevreden stelt hij vast dat het lekker loopt met de ontwikkeling van Nederland als gasrotonde omdat er "forse stappen vooruit zijn gezet". Nu is het tijd om die gasrotonde te vergroenen, zo valt te proeven in zijn rapportage over het fenomeen.

Wat het is, wat het precies kost en wat het oplevert: zowel in het bedrijfsleven als de politiek wordt de term 'gasrotonde' jaren na introductie nog steeds met scepsis ontvangen. Voormalig energieminister Maria van der Hoeven kwam in 2009 met een eerste Gasrotondebrief waarin de ontwikkelingen op dat vlak werden gerapporteerd, en nu is het de beurt aan Verhagen om te schetsen hoe het gaat met de rijksambitie om Nederland tot gasrotonde te verheffen.

Verhagen waagt zich nog een keer aan het geven van een definitie: "De gasrotonde kent geen eigenaar, kent geen gedefinieerd eindpunt en heeft geen einddoel. De gasrotonde is een proces dat is gericht op het positioneren van Nederland als knooppunt van de internationale gasstromen en als distributiecentrum van gas in Noordwest-Europa. Dit om zeker te stellen dat Nederland, nu en in de toekomst, haar huidige positie en natuurlijke concurrentievoordelen op het gebied van gas zo goed mogelijk kan benutten en verzilveren." Het is vooral het bedrijfsleven -inclusief staatsbedrijven -dat met het doen van investeringen die gasrotonde bewerkstelligt, benadrukt hij -de overheid stelt de kaders en zorgt voor een goed investeringsklimaat.

Bedrijfsleven zorgde voor rotonde
Dat gezegd hebbende, constateert Verhagen dat het goed gaat omdat er sinds 2009 een "aantal forse stappen vooruit" is gezet -ook weer dankzij al die bedrijven, die ondanks de "economisch wisselvallige tijd zijn blijven investeren in Nederland als gasland". Al die initiatieven hebben er voor gezorgd dat de handel in gas is toegenomen, de transportcapaciteit is toegenomen én de opslagcapaciteit is toegenomen, stelt Verhagen tevreden vast. Ook kan gas uit het buitenland Nederland beter bereiken, aldus de minister. Alles bij elkaar is "de voorzieningszekerheid verbeterd, is de concurrentiekracht in de gassector versterkt en zijn er nieuwe economische activiteiten gegenereerd."

Zijn voortgangsrapportage laat zich lezen als een uitgebreide bloemlezing van wat er de afgelopen twee jaar zoal is gebeurd in dat gasland, gelardeerd met cijfers die toename en groei uitdrukken. Wat is er dan zoal gebeurd? Er wordt in werkgroepverband onderzocht hoe de opsporing en winning in nog aan te tonen gasvoorkomens en de winnig vng van al aangetoonde voorkomens kan worden verbeterd. Er is een nieuw gasbalanceringsregime van kracht geworden dat met name voor kleinere partijen de gasmarkt aantrekkelijker moet maken.

De gashandel is meer liquide geworden, ziet Verhagen als bewijs dat maatregelen werken. Zo werd er op de virtuele aardgashandelsplaats Title Transfer Facility (TTF) in 2010 een volume van 33,8 mrd kuub aardgas aangeleverd, een stijging van 25% ten opzichte van 2009. Verhandeld werd er 114,8 mrd kuub, een stijging van bijna 40%. Ook steeg het aantal handelaren dat op één dag actief was.de afgelopen twee jaar. In 2011 heeft de groei op TTF zich voorgezet. Ook op handelsbeurs APX-Endex stijgt het aantal transacties en het verhandeld volume.

Verhagen somt verder op: gasinfrastructuurbedrijven Gasunie en Fluxys
werken samen over de Nederlands-Belgsiche grens. Er is gewerkt aan het bevorderen van gaswinning uit kleine en moeilijk winbare velden. Niet dat dat in 2010 al vruchten afwierp: de Nederlandse gasproductie steeg in 2010 jaar op jaar met 16,5% naar 85,9 mrd kuub totaal (vooral als gevolg van een koude winter dat jaar), maar productiegroei deed zich toen alleen voor in het Slochterenveld.

Recordopbrengst aardgasbaten
De aardgasbaten -het geld dat het rijk opstrijkt uit aardgasproductie via dividenden, vennootschapsbelasting en afdrachten voor verleende vergunningen- fluctueren in de loop der jaren nogal, maar voor 2012 verwacht het rijk een recordopbrengst van EUR 14 mrd, zo schrijft Verhagen in zijn stand-van-zaken-bericht. Volgens een woordvoerder van het ministerie van EL&I is die piek straks te danken aan "de hogere verkoopprijs van het in Nederland gewonnen gas".

Verder werd er de afgelopen twee jaar 60% meer entrycapaciteit op de Nederlandse entrypunten gecontracteerd, waardoor er meer gas naar Nederland kon komen, weet Verhagen te melden. Het aantal kilometers van het Nederlandse hoofdgasnet groeide naar 12.050 kilometer dankzij de in aanleg zijnde Noord-Zuidroute, en ook de hoeveelheid distributienetten nam toe met ruim 4%. De flexibiliteit nam toe dankzij de opening van gasbuffer Zuidwending en het aanbieden van virtuele eenheden gasopslag via de standard bundeling units op APX-Endex. Dan werd nog de Gate-terminal voor LNG in gebruik genomen.

Groene gasrotonde
Ook met het vergroenen van de gasrotonde gaat het goed, jubelt Verhagen verder. In 2009 was er nog 16 mln kuub aardgasequivalent aan productiecapaciteit voor groen gas en in 2010 is dat opgelopen naar 37 mln kuub (wat overigens slechts 0,24% van het jaarverbruik van kleinverbruikers was) door de ingebruikname van groengasinstallaties zoals die in Spakenburg. De stichting Groen Gas Nederland, waar Verhagens ministerie in deelneemt, streeft naar een productie van 300 mln kuub in 2014 en 3 mrd kuub tot 2030.

Ook de eerste ronde van de SDE+ heeft groen gas een impuls gegeven aangezien tweederde van het beschikbare budget aangevraagd is voor groengasprojecten. Projecten uit de Green Deal moeten ook de vergroening van de rotonde stimuleren, verwacht Verhagen. "Naar verwachting zal de snelle groei van groen gas de komende jaren doorzetten en dat levert een belangrijke bijdrage aan de vergroening van de gasrotonde", aldus een tevreden minister.

En nu verder
Aangezien de gasrotonde dus volgens eigen zeggen van de minister dus geen eindpunt kent, schetst Verhagen ook de aandachtspunten van de komende jaren, zoals ze ook al zijn aangestipt in het Energierapport: gedeeltelijke privatisering van Gasunie, schaliegas, kleine velden, gasopslag, meer transportcapaciteit, meer kennisontwikkeling, vergroening en toelaten van nieuwe gassen uit andere bronnen.