08 september 2011
'CO2 in Europese richtlijn energiebelasting raakt stroommarkt niet'
De Europese Commissie wil CO2 als element toevoegen in het Europese stelsel van belasting voor energieproducten. Voor de stroommarkt maakt dat niet veel uit, omdat het de bedoeling is dat dit systeem alleen van kracht wordt op sectoren die buiten het Europese emissiehandelssysteem ETS vallen. Voor Nederland lijken de gevolgen sowieso beperkt.
Dat concluderen onderzoeksbureaus Ecofys en CE Delft in een rapport in opdracht van de ministeries van Infrastructuur & Milieu (I&M) en Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I). Om zowel verbruikte energie als de bijkomende CO2-uitstoot ten grondslag te laten liggen voor belasting, moet de richtlijn Energiebelastingen door Brussel nog worden veranderd. CE Delft en Ecofys brachten de gevolgen van uitvoering van dit EU-plan in kaart voor de Europese markt en individuele lidstaten. Het onderzoek werd uitgevoerd tussen december 2010 en juni 2011 en werd recentelijk publiek.
In de huidige situatie zijn de energiebelastingen in Europa gebaseerd op gebruik van energie. Hoe meer verbruikte energie, hoe hoger de belasting. Maar elk land bepaalt daarbij wel zelf waar de lat ligt. De component CO2-uitstoot die aan de energievormen verbonden is speelt daarbij geen rol. De Europese Commissie presenteerde in 2010 een plan om CO2 wel een leidende factor te laten worden in het systeem voor energiebelasting.
Als hoge CO2-uitstoot tot hogere belasting leidt, zou dit het klimaat ten goede komen. De taks zou via bedrijven ook bij consumenten voelbaar worden en aanmoedigen tot groene actie. Ook zou het een goede aanvulling zijn op het Europese systeem voor emissierechtenhandel (ETS): bedrijven die onder het ETS-systeem vallen zouden vrijstelling krijgen voor de component CO2-uitstoot in het belastingtarief omdat ze anders dubbel betalen.
"Voor elektriciteit impliceert dit dat er om die reden geen minimumtarief voor CO2 is vastgesteld, maar wel voor de energie-inhoud van deze energiedrager." Feitelijk blijft de energiebelasting voor stroom daarom gewoon zoals hij is in Nederland. "Wel is het de vraag in hoeverre de mogelijkheid gehandhaafd blijft om een tot nul verlaagd tarief toe te passen bij energie-intensieve bedrijven die deelnemen aan afspraken met de Rijksoverheid ter verbetering van de energie-efficiëntie", merken de rapportschrijvers op.
Voor aardgas en transportbrandstoffen lijkt de aanvulling van CO2-emissie als factor in energiebelasting wel een gevolg te kunnen hebben, maar niet zo veel. Maar Nederland heeft Europees bekeken al een systeem voor energiebelasting waarbij de taks relatief hoog ligt (ruim boven de huidige richtlijn), dus als er gevolgen zijn blijft dat beperkt. En de tuinbouwsector? Brussel heeft het plan zo opgesteld dat uitzonderingen mogelijk zijn. Dus het is volgens CE Delft en Ecofys maar zeer de vraag of de Europese Commissie het aandurft om een semi-CO2-taks los te laten op die sector, met het vermeende risico op carbon leakage. Dat wil zeggen dat tuinbouwbedrijven hun biezen pakken en Europa vaarwel zeggen.
De gevolgen voor andere Europese lidstaten kunnen wel fors zijn als de CO2-component wordt toegevoegd. Vooral voor de landen die nu lage heffingen hebben op de verbruikscomponent. De onderzoekers merken op dat aanpassing van de richtlijn Energiebelasting bij kan dragen aan een gelijk Europees speelveld "gegeven de verschillen in huidige belastingen op energieproducten". België, Luxemburg, Frankrijk en Spanje hanteren volgens de onderzoekers doorgaans de laagste tarieven van de acht beschouwde landen. "Deze liggen vaak net boven of rond de minimumtarieven uit de richtlijn." Daar kan de CO2-component het eerst voelbaar worden. Europabreed spreken CE Delft en Ecofys daarom wel van "verstrekkende gevolgen" van aanpassing van de richting.